Direct naar navigatie

De beer van de Vlaardingen-cultuur

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 8000 v. Chr. - 999, Thema's: Geloof

De doorboorde berentand en de berenschedel die gevonden zijn bij de opgraving aan de Arij Koplaan spreken tot de verbeelding. Zouden de mensen van de Vlaardingencultuur een cultus rond de bruine beer hebben gehad?

Doorboorde berentand
Weinig berenbotten

Niet alleen in Vlaardingen maar ook in andere Vlaardingencultuurvindplaatsen hebben archeologen botten van bruine beren (Ursus arctos) gevonden. Wat opvalt is dat het vooral losse tanden, schedelonderdelen en de kootjes van de tenen zijn. De rest van het skelet ontbreekt. Van kleinere roofdieren zoals de otter worden vaak alle botten teruggevonden. Hoe is dit verschil te verklaren?

Roofdieren eten

Mensen jagen vaak op roofdieren vanwege hun bont. De pels snijden ze dan los van het dier. Het vlees eten zij op of gooien zij weg. De mensen van de Vlaardingencultuur aten ook wel roofdieren. De otter bijvoorbeeld. Veel botten van dit dier vertonen slachtsporen en sporen van verbranding. Vaak zijn dit botten waaraan veel vlees zat. Hieruit kan je afleiden dat het vlees bereid en gebraden is.

De huid van de beer

Aan de skeletresten die van de beer zijn teruggevonden, zat niet zoveel vlees. Blijkbaar liggen de botten waaraan vlees zat buiten de nederzetting. Dat kan betekenen dat het dier in het veld is geslacht. De beer was natuurlijk veel te zwaar om in zijn geheel naar het kamp te dragen, dus sneed men de pels van het lichaam. De poten en de kop zijn wat lastiger los te halen van de huid, die lieten zij er nog even aan zitten. De huid met kop en poten namen de mensen mee naar hun nederzetting. Daar sneden ze de schedel en de teenkootjes netjes los van de pels. De aangetroffen schedel hoeft dus geen rituele betekenis gehad te hebben voor de mensen. Het was gewoon een restproduct van het vergaren van bont.

Berenbout

Aten ze de beer dan niet op? Misschien wel. In een sommige vindplaatsen vinden archeologen een enkel bot dat niet aan de huid vast heeft gezeten. En op deze botten zitten ook slachtsporen. De beer werd dus ook gegeten, maar buiten de nederzetting geslacht.

Berentand met amberkralenDoorboorde berentand

Heeft de doorboorde berentand dan iets met een cultus te maken gehad? Misschien. In elk geval vonden de Vlaardingenmensen het interessant om zo’n imposante tand als trofee mee te dragen. Daarom boorden ze er een gat in en hingen hem aan een touwtje. Maar of ze er ook rituele betekenis aangaven, dat staat er niet bij…

Reacties