Direct naar navigatie

Kogelpot

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 500 - 1499, Thema's: Dagelijks leven

De term kogelpot staat zowel voor een vormtype als voor een baksel- of materiaaltype.

Als vormtype wordt er de kogelronde pot mee bedoeld die in de middeleeuwen, ruwweg tussen 700 en 1300, gemaakt werd. Deze zeer lange tijd geeft aan dat de kogelpot blijkbaar een heel succesvolle vorm was, die multifunctioneel kon worden ingezet. Het komt ook wel voor dat de pot aan de onderzijde zodanig is bijgesneden, dat de echt ronde vorm daar verloren is gegaan.

Een kogelpot uit een middeleeuwse afvalput. Foto: J. van den Berg

De term kogelpot wordt ook gebruikt voor aardewerk dat op huishoudelijk niveau, en dus niet door gespecialiseerde pottenbakkers, wordt gemaakt. In de nog weinig gespecialiseerde middeleeuwse maatschappij zal dit voor de meeste voorwerpen het geval zijn geweest. Kogelpot aardewerk is 'handgemaakt aardewerk'. Handgemaakt aardewerk wordt niet met behulp van een sneldraaiende draaischijf, het werktuig van de pottenbakker, gemaakt. Dit laatste is 'gedraaid aardewerk'. Handgemaakt aardewerk mist de kenmerkende fijne draairingen van gedraaid aardewerk. Het komt wel voor dat men gebruik maakte van een langzame draaischijf, waardoor de rand van de kogelpot kenmerken van gedraaid aardewerk vertoont.

Het vormenspectrum dat in kogelpot aardewerk voorkomt, blijft niet beperkt tot de kogelronde pot. Er zijn ook schaaltjes, bakpannen en zelfs schenkkannen in dit baksel uitgevoerd. Er lijkt nauwelijks sprake van een duidelijke chronologische ontwikkeling. Je zou kunnen stellen dat er aanvankelijk meer grofgemagerd dan fijngemagerd kogelpot aardewerk voorkomt. In de vroege vondstcomplexen lijken ook meer ronde randvormen aanwezig. Dekselgeulen lijken in de latere perioden gemiddeld meer voor te komen. Maar heel dit onderscheid is erg relatief.

Reacties