Direct naar navigatie

Helinium een begrip in de archeologie

Door: admin, Periode: 1950 - heden, Thema's: Jeugd en onderwijs, Cultuur en vermaak

Al sinds 1958 zet de archeologische vereniging Helinium zich met hart en ziel in voor het archeologisch erfgoed van Vlaardingen en omstreken. De leden hebben talrijke belangrijke ontdekkingen gedaan en zijn ook vandaag de dag onmisbaar.

Die goede oude tijd. Leden van Helium graven op. Foto: Stadsarchief Vlaardingen - archief Helinium.
Het prille begin

Eind jaren ’50 raakten vele Vlaardingers geïnteresseerd in het verre verleden van hun stad dankzij grootschalig archeologisch onderzoek in de Westwijk. Naar aanleiding van de vondst van een ijzertijdboerderij in de Broekpolder richtten enkele enthousiastelingen in 1958 een archeologische vereniging op: Afdeling 8 van de landelijke Archeologische Werkgemeenschap voor West-Nederland (AWWN, nu AWN). Zij gaven hun afdeling de naam Helinium. Onder andere Henk Verhagen, Leen Havelaar, Cees Wind, Ger Immerzeel en Piet Sonneveld waren leden van het eerste uur.

Tomeloze inzet

Opgraving door Helinium. Foto: Stadsarchief Vlaardingen - archief Havelaar.Zware klei, zompig veen of eeuwenoude afvalhopen? Het maakt voor Helinium geen verschil. In de afgelopen decennia hebben de leden tal van opzienbarende archeologische ontdekkingen gedaan in en om Vlaardingen. De vereniging heeft daarmee een onschatbare bijdrage geleverd aan onze kennis van de Vlaardingse geschiedenis.

Zo brachten zij in 1966 onder heel slechte weersomstandigheden een goed geconserveerde boerderij uit de vroege ijzertijd in kaart tijdens de aanleg van de wijk Holy.

Graafzaterdag met enthousiaste Helinium-leden op de Markt in Vlaardingen. Foto: E. Groen.Een ander voorbeeld is een diepgravend onderzoek in de Vlaardingse binnenstad begin jaren ’90. Op een perceel langs de Hoogstraat troffen ze op ruim vier meter diepte sporen aan uit de 8e eeuw. Het door sommige onderzoekers verloren gewaande vroegmiddeleeuwse Vlaardingen bleek toch nog resten nagelaten te hebben.

En er volgde nog meer. Voorafgaande aan de bouwactiviteiten rondom de westzijde van het Liesveldviaduct verrichtten Helinium-leden een kleine proefopgraving. Hun onderzoek toonde aan dat hier resten van een middeleeuws grafelijk hof in de bodem verborgen lagen.

VLAK-opgraving in 2005 op de Vergulde Hand met hulp van Helinium. Foto: E. Groen.
Samenwerking

De talloze ontdekkingen die Helinium deed, waren voor de gemeente Vlaardingen aanleiding om de zorg voor het bodemarchief zelf ter hand te nemen. Op 1 januari 1993 trad de eerste stadsarcheoloog in dienst en vier jaar later zag het ‘Vlaardings Archeologisch Kantoor’ het levenslicht. Het enthousiasme en de expertise van talloze Helinium-leden, zowel in het veld als bij de uitwerking, bleef echter een absolute meerwaarde voor de Vlaardingse archeologie.

En hoewel de vrijwilligers al die jaren vooral in Vlaardingen actief waren, hebben zij ook letterlijk bergen werk verzet voor de gemeentelijke organisaties van Delft, Rijswijk en Rotterdam (het BOOR).

Het heden en de toekomst

In weer en wind zette Helinium zich met hart en ziel in voor het archeologisch erfgoed… en dat doet ze nog steeds. In het nieuwe archeologische landschap zijn de leden de oren en ogen die nodig zijn om overal een vinger aan de pols te houden. Hun kennis van de lokale geschiedenis is erg belangrijk bij het waarnemen van grondverzet en het melden van onverwachte sloop- of bouwactiviteiten.

Werkavond bij Helinium: MAS-jongeren krijgen uitleg. Foto: H. van Wensveen.Daarnaast helpen de leden van Helinium bij het uitwerken van verschillende projecten. Op de wekelijkse werkavonden gaat er veel vondstmateriaal door de handen, bijvoorbeeld van de opgraving ‘Van der Windt’ aan de Kortedijk in Vlaardingen. De leden sorteren, tellen, wegen en registeren alle vondsten van dit project. Het aardewerk dat in een 18e-eeuwse askuil lag, werken ze nog verder uit. Daarbij worden voorwerpen terug in elkaar gepuzzeld, getekend, gefotografeerd en volgens het Deventer Systeem ingedeeld. De kroon op het werk wordt de publicatie die ze schrijven.

Een vrijwilliger zoekt grondmonsters uit Barendrecht-Carnisselande uit. Foto: E. Groen. Een ander voorbeeld zijn de neolithische grondmonsters uit Barendrecht – Carnisselande. De vrijwilligers zoeken met behulp van een microscoop zaadjes, botjes, pitjes en nog veel meer uit de zakken vol grond.

Buiten de eigen werkruimte verricht Helinium werkzaamheden voor het VLAK. Bij het registreren van alle in het depot aanwezige vondsten zijn alle vrijwillige handen die Helinium kan leveren meer dan welkom!

Educatie

Helinium-leden leren boringen interpreteren. Foto: H. van Wensveen.Een belangrijk onderwerp binnen de vrijwillige archeologie is educatie. De leden van Helinium kunnen aan de hand van de AWN- lespakketten archeologielessen voor basis- en voortgezet onderwijs begeleiden. Scholieren van het middelbaar onderwijs kunnen hun maatschappelijke stage bij Helinium volgen. Onder leiding van de leden leren ze niet alleen alles over archeologie en de locale geschiedenis, ook de sociale kant van het meedraaien binnen een vereniging komt de jongeren ten goede. Tot slot werkt Helinium ook hard aan de educatie van nieuwe leden. Zo hebben vrijwilligers voldoende ervaring wanneer er een beroep op hen wordt gedaan.

U leest het, Helinium heeft zijn ‘archeologische’ sporen dus meer dan verdiend!

Website Helinium
Meer weten over de archeologische werkgroep Helinium? Bezoek de website: www.awn-archeologie.nl/08

De geschiedenis van uw vereniging
Uw verenigingsgeschiedenis ook op deze website? Dat kan! Lees hier meer.

Reacties