Direct naar navigatie

Geloof

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 3000 v. Chr. - heden, Thema's: Geloof

Geloof het of niet, maar gelovigen gaan ook met hun tijd mee. Door de jaren heen veranderen de religieuze opvattingen van de Vlaardingers.

Gebedsdienst aan boord van hospitaalkerkschip 'De Hoop' omstreeks 1947

Bouwoffer

Een Romeinse ploegschaar. Foto: J. van den BergArcheologen vinden vaak dingen die ze niet goed kunnen verklaren. De tweeduizend jaar oude ploegschaar op bedrijventerrein Hoogstad bijvoorbeeld. Dit metalen voorwerp is aangetroffen onder een dam. Het was onbeschadigd en voor de mensen in die tijd absoluut kostbaar. Wat deed het voorwerp daar? Was de ploegschaar verloren, of was het een bouwoffer om de goden gunstig te stemmen?

Houten kerkje

Wat geloof betreft zijn geschreven bronnen altijd erg handig. Zo weten we uit geschriften van het klooster in Echternach dat in Vlaardingen een kerkje stond in de 8e eeuw. Er waren toen blijkbaar al christelijke Vlaardingers, terwijl een groot deel van de Friezen - want Vlaardingen behoorde toen tot het land van de Friezen - nog heiden was! Een zekere Heribald schonk aan de bisschop van Echternach, de bekende missionaris Willibrord, het kerkje.

Tufstenen kerk

Uit een oorkonde uit 1063 blijkt dat het kerkje uit was gegroeid tot een zogenaamde moederkerk. Dit is een belangrijke kerk van waaruit kerken in de omgeving werden aangestuurd. Uit de oorkonde blijkt ook dat de graven van Vlaardingen zich de kerk toe-eigenden. Graaf Dirk IV laat in plaats van de houten kerk een tufstenen kerk bouwen. Na 1163 werd de bouw stopgezet, twee jaar later bouwden ze kerk af.

Klooster

Toch weten we van het ongetwijfeld zeer kleurrijke middeleeuwse geloofsleven in Vlaardingen niet veel, de stadsbrand in 1574 heeft veel gegevens verwoest. Wel weten we dat er in 1465 nog nonnen woonde in het klooster aan de paterstraat.

Hervorming

In 1517 spijkert Luther zijn geloofsstellingen op de kerkdeur in Wittenberg. De Hervorming was geboren. Dit leidde tot een afscheiding van de katholieke kerk. In tegenstelling tot veel andere Hollandse steden vond in Vlaardingen geen beeldenstorm of bloedvergieten plaats. Toch ging men ook hier grotendeels over op de nieuwe overtuiging. In 1572 werd pastoor Hendrick Jacobszoon dan ook ontslagen van zijn functie. En voortaan preekte Cornelis Christiani het hervormde geloof. De mensen die vast hielden aan het Katholieke geloof mochten niet meer in het openbaar hun geloof belijden. Zij hielden voortaan hun diensten in schuurtjes.

Rekkelijken en preciezen

Maar ook binnen het Hervormde kerk was er geen eensgezindheid over de inhoud van het Woord. Sommige hielden zich precies aan de bijbel, andere, de rekkelijken genoemd, waren wat vrijer. Ook dit veroorzaakte twisten. De kerk koos voor de preciezen en de rekkelijke predikant Isaac Naeranus Sevaasz werd afgezet. Voor hem in de plaats mocht Ambrosius Janszoon in Vlaardingen preken. Toch bleven de rekkelijken bij hun vrije interpretatie zij verenigden zich in het Remonstrantse Broederschap en in 1632 kregen zij een eigen dominee: Braham de la Faille.

Gereformeerden

Ds. Abraham Verheij van 1884 tot 1898 predikant van de Vrije Gereformeerde Gemeente te Vlaardingen.Sommigen preciezen vonden zelfs de Hervormde leer nog niet streng genoeg. In Vlaardingen splitsten zij zich af in de Gereformeerde Gemeente Vlaardingen. Maar ook in deze gemeente was niet vrij van onenigheid. Verschillende gereformeerde kerken, elk met hun eigen ideeën, bestonden dan ook lange tijd naast elkaar. Pas in 1920 verenigde de gereformeerden zich weer, maar niet voor lang, want in 1944 scheurde deze kerk al weer.

Ongelovigen

Door de industrialisatie en de daarbij gepaard gaande klassenstrijd, ontstaat er bij deel van de bevolking een ander denkbeeld over de inrichting van de maatschappij. Dit socialistische denkbeeld staat volgens sommige predikanten haaks op het geloof. Zij vinden dat mensen niet moeten streven naar verbetering van hun welstand, maar moeten berusten in de positie die hen door God gegeven is. Sommige socialisten geloven daarom niet in god.

Joodse gemeenschap

Vanaf 1862 was er ook een joodse gemeenschap actief in Vlaardingen. Zij richtten een synagoge in aan de Havenstraat en later aan de Zomerstraat. Ook hadden zij een eigen begraafplaats aan de Schiedamseweg. In 1920 werd de gemeente samengevoegd met de gemeent uit Rotterdam, vanwege het geringe aantal leden.

Ontzuiling

Gevel Remonstrantse Kerk aan de Hoflaan in 1891 (Aquarel door Simon Maarleveld)Aan het begin van de 20e eeuw leven gelovigen van verschillende overtuigingen nog in strikt gesloten gemeenschappen langs elkaar heen. Vanaf de jaren ’60 van de vorige eeuw wordt het onderscheidt tussen de verschillende groepen minder. De televisie, emancipatie en democratisering spelen hierin een grote rol. Veel mensen verlaten de kerk. Een deel van de kerken in Vlaardingen komt dan ook leeg te staan. In de jaren ‘80 zoeken de gereformeerde en hervormde kerk elkaar daarom weer op, onder het motto ‘Samen op Weg’. Nu huizen zij onder één dak in bijvoorbeeld de Bethelkerk.

Moslims

In de jaren ’70 komt met de stroom gastarbeiders een voor Vlaardingen nieuwe religie de stad binnen: de islam. Ook de moslims hebben behoefte aan gebedshuizen. Tegenwoordig zijn er dan ook verschillende moskeeën gevestigd in Vlaardingen.

Video's

Begraven in Vlaardingen

Het team van Oud-VlaardingenTV ging dit keer op bezoek bij begraafplaats Emaus, waarvan het ingangsgebouw onlangs is gerestaureerd. Een mooie gelegenheid om stil te staan bij begraven in Vlaardingen door de eeuwen heen.

 

Reacties