Direct naar navigatie

Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v. Chr. - 500 n. Chr.

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 3000 v. Chr. - 499, Thema's: Oorlog

De Tijd van de Grieken en Romeinen begint ongeveer 3000 v.Chr., maar in Vlaardingen (en in de rest van Nederland) pas rond het jaar nul! De Romeinen breiden dan hun Rijk uit tot aan de Rijn. Wat gebeurt in die drieduizend jaar daarvoor? In het Middellandse zeegebied heel veel: de ontwikkeling van taal, politiek, cultuur, techniek en godsdienst. En in Vlaardingen? Daar leven de mensen nog in de prehistorie! Gelukkig komen de Romeinen hier beschaving brengen...

Romeinse schoenzool
Prehistorie

De prehistorie betekent letterlijk ‘voorgeschiedenis’, daar bedoelen we mee dat we geen geschreven bronnen hebben uit die tijd. De eerste die iets schrijft over dit gebied is de Romeinse schrijver Plinius. Hij schrijft over de grote riviermonding Helinium, nu is dat de Nieuwe Waterweg. De prehistorie houdt in Nederland dus letterlijk op als de Romeinen komen binnen vallen.

Weg met vuursteen, lang leve metaal!

Omdat er geen geschreven bronnen zijn van de prehistorie, bestuderen archeologen vondsten om meer te weten te komen over deze tijd. Zo hebben zij ontdekt dat de mensen in de prehistorie eerst alleen vuursteen gebruikten en pas later metaal. Archeologen delen de prehistorie in drie periodes in: steentijd, bronstijd en ijzertijd.

Drieduizend jaar voordat de Romeinen Nederland binnen vallen, is het hier nog steentijd. De mensen maken van vuursteen gereedschap. Pas duizend jaar later leren ze een nieuw materiaal kennen: brons. Brons is een metaalsoort: het is taai, sterk en kan in veel verschillende vormen gegoten worden. En nog weer duizend jaar later komt er weer iets nieuws op de markt: ijzer. Een nog sterker metaal dan brons!

Reconstructie landschap ten tijde van Vlaardingen-cultuur. Illustratie: Olaf OdeEén groot moeras

Wanneer in Griekenland de eerste paleizen worden gebouwd, wonen hier de mensen van de Vlaardingen-cultuur in huizen van hout, riet en leem langs de kreken. De kreken slibben langzaam aan dicht, duizend jaar later is het gebied veranderd in één groot moeras. Niemand wil hier meer wonen.

Reconstructie landschap rond 175 v.Chr. Illustratie: Olaf Ode

Pas in de ijzertijd durven mensen het weer aan om in het veenmoeras te gaan wonen. Sterker nog: Vlaardingen is dan een heel populaire woonlocatie. Nergens in Nederland is het zo druk als hier. Het lijkt wel een prehistorische Randstad! Maar niet voor lang, het wordt steeds natter, alleen een enkele slimmerd weet het hoofd boven water te houden

Waterbouwkunde

De enkeling die hier blijft wonen, zorgt ervoor dat zijn huis en land niet onder water komen te staan. De boeren leggen in de kreken dammen aan. Zo kunnen zij in elk geval een deel van het land gebruiken. Dit zijn de oudste waterbouwkundige constructies uit West-Europa. Slimme jongens dus die oude Vlaardingers, daar waren geen Romeinen voor nodig.

Romeinse landmeters

Pas later komen de Romeinen hier de boel regelen. Zij eisen belasting van de mensen. Omdat de Romeinen precies willen weten hoeveel land de boeren bezitten, delen zij het land systematisch op. Zo weten zij precies hoeveel het land oplevert en hoeveel belasting de boeren moeten betalen.

Impressie Romeinse tijd. Illustratie: Ulco Glimmerveen
Ontwateringssysteem

Toch was dit voor de boeren niet heel erg. De landmeters zetten namelijk ook een ontwateringssysteem uit van greppels en kanalen. Dit levert de boeren veel op. Zij kunnen meer land gebruiken voor akkerbouw en veeteelt. De mensen drijven handel met de Romeinen: zo kunnen zij duur aardewerk, exotisch voedsel en mooie sierraden kopen. Zo profiteren de mensen toch van de Romeinen.

Reconstructie landschap rond 100 n.Chr. Illustratie: Olaf OdeHet Romeinse systeem faalt

Maar niet voor lang. Het systeem van de Romeinen heeft wel een groot nadeel. Het veen klinkt langzaam in. Het boerenland zakt weg in het grondwater. Dan breken er onlusten uit in het Romeinse Rijk en de Romeinen trekken weg uit Nederland. Het gebied waar Vlaardingen nu ligt is dan al zo nat dat niemand er meer wil wonen. Niet alle technieken van de Romeinen waren dus zo goed!

Video's

Vlaardingen in de Romeinse tijd

Een uitzending van Oud-VlaardingenTV waarin archeoloog Yurie Eijskoot aan de hand van vondsten een beeld schets van Vlaardingen in de Romeinse tijd.

 

Reacties