Direct naar navigatie

Tijd van de wereldoorlogen 1900-1950

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 1900 - 1949, Thema's: Oorlog

Omdat het inwonertal van Vlaardingen voortdurend toeneemt, bouwt men vooral begin 1900 veel nieuwe woningen. Dan begint op 28 juni 1914 de Eerste Wereldoorlog. Nederland probeert neutraal te blijven. Vlaardingen lijdt grote verliezen op menselijk en materieel gebied met name in de visserij...

De 20e eeuw begint veelbelovend met grote woningbouwprojecten zoals aan de Kornelis Speelmanstraat en de stad Vlaardingen groeit enorm. Van 10.000 inwoners in 1883 naar 20.000 in 1904 en 30.000 in 1936. De uitbreiding zet zich door na de annexatie van de gemeente Vlaardinger-Ambacht in 1941. In 1942 telt Vlaardingen 40.000 inwoners en in 1951 50.000.

Nieuwbouw in het begin van de 20ste eeuw aan de Kornelis Speelmanstraat

Eerste Wereldoorlog

In de Eerste Wereldoorlog fungeerde Vlaardingen als verschepingshaven voor gemobiliseerde troepen die de grenzen moesten gaan bewaken om zo de neutraliteit te bewaren. Burgemeestersvrouw Pruis riep een breicub in het leven om sokken te breien voor de frontsoldaten. Ondertussen ving de stad ook nog de honderden Belgen op die, dwars door de frontlinie, hun land waren ontvlucht. Zij werden na een eerste opvang ondergebracht in diverse instellingen en bij particulieren. Vissersschepen voeren niet uit, vanwege het grote aantal onderzeese mijnen en onverhoedse aanvallen van vijandelijke duikboten. Veel zeelieden, nettenboetsters en ander walpersoneel moesten zich noodgewongen inschrijven voor de werkverschaffing bij het bureau van Maatschappelijk Hulpbetoon. Toch waagden enkele rederijen het, om hun vissersschepen naar zee te laten gaan. Met vaak desastreuze gevolgen. Voor "hen die op zee bleven" en voor alle hierna omgekomen vissers, is het Vissersmonument opgericht.

De Tweede Wereldoorlog

Ook Vlaardingen lijdt onder de oorlog. Grote ravage na een bominslag op de HoogstraatKort na aanvang van de Tweede Wereldoorlog, op 10 mei 1940 vallen er bommen achter de Kortedijk. Vier dagen later, na het bombardement op Rotterdam, is de Duitse bezetting een feit. Op 5 oktober is het overslagbedrijf 'Nieuwe Matex' het doelwit van Engelse bommenwerpers.Ook de Kethelweg, de Hoogstraat en de Koningin Wilhelminahaven hebben te lijden onder het oorlogsgeweld. De stad neemt maatregelen in de vorm van een schuilkelder en een schuilloopgraaf. De toren van de Grote Kerk wordt voorzien van een sirene. 

Voedselbonnen uit de Tweede Wereldoorlog. Nog tot lang na de oorlog waren bepaalde levens- en genotmiddelen alleen op de bon verkrijgbaarDe oorlogstijd wordt gekenmerkt door termen als 'Arbeitseinsatz' , spertijd, verduistering, NSB-ers, onderduikers, luchtafweergeschut, voedseltekort en bonkaarten. 

Verzetsgroep 'De Geuzen'

In Vlaardingen en Schiedam ontstaat onmiddellijk na het uitbreken van de oorlog de verzetsgroep ‘De Geuzen’. Spoedig wordt deze door de bezetter opgerold en vijftien van de 43 mannen die terecht moeten staan, worden geëxecuteerd op de Waalsdorpervlakte.

In 1946 worden de lichamen van de geëxecuteerde leden van de verzetsgroep herbegraven op Begraafplaats EmausHet Geuzenmonument van Leen Droppert tussen Grote Kerk en Stadhuis herinnert hieraan. Ook worden zij die Joodse inwoners in de oorlog hielpen verbergen, geëerd met een monument  dat aan de Waag is bevestigd.

Zie ook informatie over de Tweede Wereldoorlog voor het basisonderwijs.

Reacties