Direct naar navigatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800-1900

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Thema's: Dagelijks leven, Cultuur en vermaak, Armen en zieken, Strijd tegen het water, Handel en industrie

De 19e eeuw is op vele fronten een eeuw van verandering en vooruitgang. De Franse Tijd (1795-1813) levert ons onder meer de Burgerlijke Stand op (1811). De eerste stoommachine doet halverwege de eeuw haar intrede. Ook op hygiënisch gebied verandert er veel....

Eeuw van vooruitgang

Nadat Nederland al 15 jaar een vazalstaat van Frankrijk was geweest, wordt het in 1810 bezet door de Franse troepen onder leiding van Napoleon Bonaparte. In 1813 blaast hij de aftocht, echter niet zonder zijn sporen nagelaten te hebben. Onder zijn bewind is de Burgerlijke Stand ingesteld evenals het Kadaster. Maten en gewichten zijn voortaan overal hetzelfde en het onderwijs is vanaf die tijd nationaal geregeld. De laatste Fransen vertrekken op 18 november van dat jaar uit Vlaardingen. Eindelijk mag men weer gaan vissen. De koopvaardij begint aan een glorievolle periode. Het groeiend cultureel besef uit zich in de bouw van een concertzaal en de aanschaf van een orgel.

Een ingekleurde pentekening van concertzaal De Harmonie aan de Schiedamseweg De op particulier initiatief gebouwde concertzaal 'Zaal Harmonie' aan de Schiedamseweg opent haar deuren voor het cultuurminnend publiek in 1817. In de Grote Kerk ontstaat de behoefte aan een orgel. In 1819 koopt men in Gent het in 1763 gebouwde Pieter van Peteghemorgel. Ook op het gebied van de industrie en de handel is de vooruitgang niet te stuiten. In 1846 doet de eerste stoommachine haar intrede in Vlaardingen. Vele nieuwe bedrijven worden gesticht en de scheepswerven "bloeien als nooit tevoren".

Cholera-epidemie geeft impuls aan serie hygiënische maatregelen

Het lijkt allemaal niet op te kunnen totdat een cholera-epidemie in 1859 de stad met de neus op de onhygiënische feiten drukt. Uit het archief van de Cholera- en typhuscommissie 1859: 'Opgaven betreffende het aantal cholera-lijders in 1859' Deze gebeurtenis vormt de start van een serie ingrijpende maatregelen. De Waal en de Biersloot worden gedempt, het (poep-)tonnenstelsel wordt ingevoerd, gasfabriek, waterleiding, reinigingsdienst en ziekenhuis doen hun intrede.'Ploemp in de Waal' is de titel van dit werk van Willem van 't Woudt. Zo was de situatie voor de invoering van het tonnenstelsel

Verbetering van de toegankelijkheid van de stad

De woningbouw in de Oostwijk komt pas goed op gang nadat de Schiedamseweg in 1887 wordt bestraat. Aan deze weg laten de reders hun kapitale villa’s bouwen, zoals IJzermans in 1883.
De Oosthavenkade raakt inmiddels behoorlijk volgebouwd. Om te voorkomen dat de bedrijven langs de kade bij elke stormvloed onder water zouden lopen, legt men in 1887 een keersluis aan.
Tegelijkertijd begint men met de aanleg van de spoorlijn Rotterdam-Maassluis, die in 1891 in gebruik wordt genomen.
Men maakt een aanvang met het ontwikkelen van het industriegebied ten zuiden van de spoorlijn (in de Nieuwe Polder). In 1904 is de voltooiing van de Koningin Wilhelminahaven een feit, acht jaar nadat de eerste spade de grond in is gegaan.

Reder Adrianus IJzermans kon op het bordes van zijn kapitale villa zijn schepen aan zien komen varen op de Nieuwe Maas (circa 1885)

 

Video's

De waterleiding in Vlaardingen (canonreeks deel 13)

Tegenwoordig vinden we schoon drinkwater uit de kraan een vanzelfsprekendheid. In het jaarboek 2013 van de Historische Vereniging Vlaardingen wordt beschreven dat dit tot eind van de 19e eeuw helemaal niet zo vanzelfsprekend was. Hoe de waterleiding naar Vlaardingen kwam, daarover praten we in deze aflevering van de canonreeks met Agnes Vermaas, die dit artikel schreef.

 

Reacties