Direct naar navigatie

Vlaardingen archeologiestad

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 8000 v. Chr. - heden, Thema's: Dagelijks leven

Waarom vinden we in Vlaardingen zoveel archeologische voorwerpen? Het antwoord is een beetje flauw: de bodem zit gewoon vol met oude spullen. Hoe komt dat? Ten eerste, er wonen hier al heel lang mensen. Ten tweede, de belangrijkste reden, de gebruiksvoorwerpen van al die bewoners blijven heel goed bewaard. Daar zorgt onze Vlaardingse bodem voor.

In Vlaardingen vinden archeologen veel oude gebruiksvoorwerpen. Opgraving: Galeiwerf aan de Havenstraat.

6000 jaar mensen: een grote berg oude dingen

Het oudste bewijs dat mensen in Vlaardingen rondliepen is 6000 jaar oud. Sindsdien zijn hier dikwijls mensen actief geweest. Soms woonden ze hier een lange tijd, soms kwamen ze hier alleen om te jagen of te vissen. Maar we weten zeker dat ze hier zijn geweest, want ze hebben sporen en spullen achtergelaten. En dat al 6000 jaar lang, bedenk eens even, wat een grote hoeveelheid archeologisch materiaal dat oplevert.

Gebouwd op archeologie

De Hoogstraat, zo hooggelegen door het eeuwenlang ophogen met afval, mest en puin. Opgraving op de hoek van de Hoogstraat en de Pepperstraat.

In de middeleeuwen ontstaat de permanente nederzetting die zou uitgroeien tot het Vlaardingen van nu. De middeleeuwers bouwden hun huizen op een oeverwal om droge voeten te houden. De oeverwal bleek niet hoog genoeg te zijn, dus hoogden zij hun erven op: met wat? Met mest en afval. En dat is pure archeologie. Want archeologen doen eigenlijk niets anders dan afval van vroeger bestuderen. Je zou dus kunnen zeggen dat Vlaardingen gebouwd is op archeologie (of op mest en afval, maar dat klinkt wat minder sjiek).

Onder de grondwaterspiegel

In Vlaardingen ligt de grondwaterspiegel hoog: Opgraving: Vergulde Hand-West.

Die grote hoeveelheid archeologie blijft ook nog eens goed bewaard in de Vlaardingse bodem. De hoge grondwaterspiegel is hier de oorzaak van. Steen en aardewerk blijven bijna altijd wel goed bewaard. Maar voorwerpen van plantaardig materiaal zoals hout of riet vergaan normaal snel. Er zijn echter omstandigheden waarin dit materiaal niet vergaat. Één daarvan is de afsluiting van lucht. In een zuurstofarme omgeving blijven deze organische resten bewaard. Archeologische resten onder de grondwaterspiegel zijn zuurstofarm opgeborgen. Daarom blijft er zoveel houten voorwerpen bewaard in die natte Vlaardingse bodem.

Archeologische lasagne

Ook de gelaagdheid van de bodem zorgt dat vondsten goed bewaard blijven. De bodem in Vlaardingen bestaat uit een opeenstapeling van klei- en veenlagen. Na de ijstijd begon de zeespiegel te stijgen door het smeltende landijs, het wassende grondwater zorgde voor de groei van veen, en de vele overstromingen voor de afzetting van klei. En hier komen we weer terug op de lange bewoningsgeschiedenis van Vlaardingen. Op elke nieuwe laag veen of klei kunnen mensen sporen van hun aanwezigheid hebben achtergelaten. Materiaal aan het oppervlak vergaat, valt uiteen, of raakt verspreid. Maar als een nieuwe laag het materiaal afdekt, liggen deze sporen veilig opgeborgen. Zo is Vlaardingen een soort archeologische lasagne geworden.

De Vlaardingse bodem bestaat uit een opeenstapeling van klei- (lichtgrijs) en veenlagen (donker). Hier is dat goed te zien op locatie: Vergulde Hand-West.

Bijna perfect

Deze archeoloog toont een leren laars. Locatie: Dammes Erve aan de Kortedijk.

Helaas is de Vlaardingse bodem niet helemaal perfect. Bij de afbraak van dode plantenresten ontstaat humuszuur. Hoewel die afbraak onder de waterspiegel heel erg langzaam verloopt, is het veen toch erg zuur. Kalk en ijzer lossen op in zuur. Bot en metaal vinden we daarom niet veel in Vlaardingen. Maar niet getreurd: zure grond is wel weer prima voor de conservering van huid en haar. Daarbij komt dat de kleilagen en ophogingslagen vaak niet zo zuur zijn. Hierdoor hebben we gelukkig toch niet alleen fraaie voorwerpen van leer, maar ook van bot en metaal in onze collectie.

Prima depot

Een hoge grondwaterspiegel en een gelaagde bodem zijn dus ideale omstandigheden om archeologie te bewaren. De zuurtegraad van het veen heeft zo z'n voor- en nadelen, maar in principe is de Vlaardingse bodem een prima depot. En dat in een gebied waar al ten minste 6000 jaar lang mensen actief zijn. Geen wonder dat we zoveel in Vlaardingen vinden.

Ere wie ere toekomt

Maar er is nog een reden. In Vlaardingen kennen we sinds het einde van de jaren vijftig een rijke archeologische traditie. Door de inzet van de leden van de archeologische werkgroep Helinium hebben Vlaardingers een innige band met archeologie opgebouwd. De amateurarcheologen zijn tot in de jaren negentig de drijvende kracht geweest achter vele opgravingen, en zij hebben deze drive weten over te brengen op de gemeente. In Vlaardingen is er dan ook veel archeologisch onderzoek verricht. En wie zoekt, zal vinden...

 

Reacties