Direct naar navigatie

Zilveren insigne met uitgezaagd portret van Willem V

Door: Museum Vlaardingen, Periode: 1700 - 1799, Thema's: Gezag en politiek

Rond 1785 kwam Nederland op de rand van een burgeroorlog. De ene groep, de Patriotten, wilden meer macht naar de burgers (meer democratie). Daartegenover stonden de Prinsgezinden die de bestaande situatie waarbij de heersende klasse alle macht had wilden handhaven. Dit leidde tot vele incidenten (de Woelingen) met hier en daar zelfs bloedvergieten. Uiteindelijk dolven de Patriotten het onderspit. De Vlaardingse schutterij bleef prinsgezind en als dank kregen de officieren dit insigne van stadhouder Willem V in 1787.

Zileveren insigne met uitgezaagd portret van stadhouder Willem VHet zilveren insigne met uitgezaagd portret van de stadhouder Willem V werd namens deze toegekend aan de officieren van de vendels (de compagnieën) van de Vlaardingse schutterij de heren kapiteins Hoogendijk, Van Witzenburg en Van der Werff. Dit insigne werd uitgereikt  aan hen als dank voor hun trouw aan de stadhouder tijdens de ‘woelingen’ van 1787 .
De zogenaamde ‘woelingen’ aan het eind van de 18e- eeuw  waren schermutselingen tussen de prinsgezinden en de patriotten die Nederland op de rand van een burgeroorlog brachten. De prins- of oranjegezinden wilden de bestaande situatie handhaven, waarbij de heersende klasse alle macht had.  Prins Willlem V was weliswaar een zwakke besluiteloze, maar wel autoritaire stadhouder, die dit systeem in stand hield. De patriotten wilden meer democratie.  Zo wilden zij dat de burgers de burgemeesters en bestuurders kozen en dat het stadsbestuur een afspiegeling vormde van de bevolking.
De patriotten werden rond 1785 langzamerhand sterker. Het prinselijke paar werd in 1785 zelfs verdreven uit Den Haag en moest uitwijken naar Nijmegen. Het conflict escaleerde in 1787 na de aanhouding van de echtgenote van de prins, Wilhelmina van Pruisen  bij Goejanverwellesluis.  Zij was onderweg naar Den Haag om de Staten van Holland ertoe te bewegen haar man weer aan de macht te brengen en de orde te herstellen. Zij was diep in haar trots gekrenkt en riep de hulp in van haar broer de koning van Pruisen Frederik Willem II. Die kwam met een groot leger, herstelde de orde waarna het prinselijk paar naar Den Haag kon terugkeren.
Met de democratische veranderingen was het toen snel gedaan. Zo ook in Vlaardingen. Daar was net door Patriotten voor elkaar gekregen dat een aantal van hen in de vroedschap kwam. Dat werd snel weer teruggedraaid en de Patriotten weken uit richting Frankrijk. Tijdens de woelingen in Vlaardingen is het nooit tot bloedvergieten gekomen. Wel stonden de partijen lijnrecht tegenover elkaar en werd over en weer flink gescholden en ruiten ingegooid bij Patriotten. Aan de ene kant stonden burgers die het autoritaire en corrupte  gedrag van de regenten en de conservatieve Oranjes niet pikten. Aan de andere kant stond het conservatieve merendeel van de bevolking, boeren en vissers, die sterk Oranjegezind waren. De Vlaardingse schutterij bleef echter prinsgezind en vandaar het insigne voor de officieren.
Het zilveren insigne heeft als opschrift de afgekorte namen van de kapiteins : Capitijns AVWB. AVDW, AHD voor de waakzaamheid : Vlaardingen 1787. Het onderschrift wordt onderbroken door een uitgezaagde haan: het symbool van waakzaamheid.  Het museum bezit ook nog het vaandel van de schutterij.

Reacties