Direct naar navigatie

Landgoed Hoogstad

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 3000 v. Chr. - 1499, Thema's: Armen en zieken, Dagelijks leven

Een lange oprijlaan geeft toegang tot een landgoed dat een beschermde status geniet, boerderij ‘Hoogstad’. Een groene enclave, ingeklemd tussen bedrijventerrein Hoogstad, de drukke Westlandseweg en Burgemeester Heusdenslaan en de A 20. Een plekje in de stad waar de tijd stil lijkt te hebben gestaan. Het landgoed kent een lange geschiedenis…..

Archeologisch monument

Het terrein en de ondergrond waarop het monumentale complex staat, zijn een gemeentelijk archeologisch monument. Het bestaat uit twee terpen, waaronder vermoedelijk de resten van een vroege, wellicht in de 11e eeuw gebouwde ontginningsboerderij liggen. In de noordelijke terp bevinden zich mogelijk de resten van een eveneens uit de hoge middeleeuwen daterend mottekasteeltje (‘motte’= kunstmatig aangelegde aarden heuvel). Tegenwoordig ligt op deze plek de eveneens beschermde boomgaard. De huidige bebouwing, een in aanleg vroeg 17e-eeuwse boerderij en een herenhuis dat dateert uit 1859, bevindt zich op de zuidelijke terp.
In de stal van de boerderij – in de volksmond ook wel de ‘Moermanboerderij’ genoemd – zijn bij graafwerkzaamheden resten van een 15e-eeuwse haard aangetroffen.
Tijdens de aanleg van het naastgelegen bedrijventerrein Hoogstad zijn belangrijke archeologische vondsten gedaan, waaronder een stelsel van prehistorische dammen en duikers uit de periode 175 voor Chr. - 175 na Chr.

Het erf van boerderij Hoogstad. Op het erf staat de Opel Olympia van dokter Moerman geparkeerd (Bron: archief dokter C. Moerman, collectie Stadsarchief Vlaardingen. Ongedateerd, jaren '60)   De imposante oprijlaan komt uit op het grote erf van de boerderij, waarop een schuur, een garage en twee hooibergen staan. Op de garage staat een aantal duivenhokken. Deze herinneren aan één van de voormalige bewoners van het complex, dokter Cornelis Moerman. Achter de boerderij en het ernaast staande herenhuis ligt een beschermde hoogstamboomgaard met diverse fruitbomen.

Dokter Cornelis Moerman

De meest bekende bewoner van boerderij Hoogstad is de omstreden Vlaardingse huisarts en kankertherapeut dokter Cornelis Moerman (1893–1988), die hier geboren en gestorven is. In 1929 begon hij er zijn huisartsenpraktijk. Dokter Moerman in zijn spreekkamer (Bron: archief dokter C. Moerman, collectie Stadsarchief Vlaardingen, circa 1980)Gefascineerd door de steeds vaker voorkomende ziekte kanker, ontwikkelde hij een alternatieve therapie. Deze hield, kort samengevat, een dieet in van veel groente, fruit en granen en weinig of geen vlees. Hiermee pretendeerde hij niet alleen kanker te kunnen voorkomen, maar ook te kunnen genezen. De duiven gebruikte hij om voedingsexperimenten op uit te voeren.Dr. Moerman neemt een kijkje bij zijn duiven (Bron: archief dokter Moerman, collectie Stadsarchief Vlaardingen, circa 1980)
Dokter Moerman had naast veel trouwe aanhangers ook felle tegenstanders, waaronder de Vereniging tegen de Kwakzalverij, die hem postuum in 2000 op de eerste plaats zette van de lijst van de grootste kwakzalvers van de 20e eeuw.
Negen jaar na zijn dood, in 1997, zou de in originele staat verkerende, uit de jaren ‘30 stammende dokterspraktijk opengesteld worden voor publiek. Toen echter bekend werd dat hij in 1956 in een in eigen beheer uitgegeven – maar niet verspreid – boekwerk zijn antisemitische overtuiging had geventileerd, is daar een stokje voor gestoken. Ook de nieuwe straatnaam, de Moermanlaan, die al aan een straat in het aangrenzende bedrijventerrein was gegeven, moest worden veranderd.

De gemeente kreeg na de dood van Moerman het eerste recht van koop, mits Hoogstad tot 2013 een ‘monument in blijvende herinnering’ zou blijven. Inmiddels is het 2018 en heeft de gemeente Vlaardingen de dokterswoning te koop gezet. Voorwaarde is dat een aantal vertrekken in originele staat moeten blijven. Daarbij moeten de cultuurhistorische en monumentale waarden van het landgoed behouden blijven én het landgoed moet van blijvende meerwaarde zijn voor de stad en haar inwoners. Bij speciale gelegenheden, zoals bijvoorbeeld Open Monumentendag, is de dokterspraktijk open voor publiek en kan men er een kijkje nemen.

De oprijlaan van landgoed en boerderij Hoogstad (Bron: archief dokter C. Moerman, collectie Stadsarchief Vlaardingen. Ongedateerd, jaren '60)

Museum Hoogstad

Vanaf 1993 tot 2003 kreeg de Stichting Archeologie en Bouwhistorie gelegenheid om de archeologische collectie van Vlaardingen aan het publiek tentoon te stellen in boerderij Hoogstad. Museum Hoogstad heeft in de jaren dat het geopend was, heel wat Vlaardingse leerlingen en vele andere geïnteresseerden ontvangen. Sinds 2011 is de  archeologische collectie te bekijken op deze website.  De fysieke vondsten kun je iedere donderdag van 13-15 uur bekijken in het Archeologisch en bouwhistorisch depot. Dat zit op de bovenste verdieping van de bibliotheek aan de Waalstraat.

Helinium

In de voormalige stal van de boerderij voert de archeologische werkgroep Helinium haar werkzaamheden uit. Helinium is een afdeling van de landelijke Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland.
Het herenhuis wordt sinds 1990 bewoond door het kunstenaarsechtpaar Peter Dumas en Wilma Kuil. Zij hebben hier ook hun ateliers.

Bron:
• Het Groot Vlaardings Prentenboek, H.J.Luth en M.P. Zuydgeest

 

Video's

Dokter Moerman uit Vlaardingen (canonreeks deel 7)

In deze uitzending van Oud-VlaardingenTV (de zevende in de canonreeks) staat de Vlaardingse arts dokter Moerman centraal, bekend van de naar hem genoemde alternatieve kankertherapie. Op basis van de Moerman-biografie van Jeroen ter Brugge in het jaarboek 2011 van de Historische Vereniging Vlaardingen wordt het leven en werken van deze intrigerende man in beeld gebracht.

 

Reacties