Direct naar navigatie

Het archeologische onderzoek in De Vergulde Hand-West

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Periode: 3000 v. Chr. - 1499, Thema's: Dagelijks leven

In 2005 is door archeologen van de gemeente Vlaardingen onderzoek gedaan in het weiland ten westen van het industrieterrein De Vergulde Hand. In dit ruim 25 hectare grote gebied is op tien plaatsen, in de zogenoemde vondstzones, opgegraven. Dit onderzoek dat in 2011 is afgerond, heeft archeologische sporen en landschappelijke informatie over mensen vanaf de middenbronstijd tot en met de volle middeleeuwen aan het licht gebracht.

In het onderzoeksgebied op locatie De Vergulde Hand-West zijn op 10 verschillende plekken (vondstzones) opgravingen verricht.

Nationaal belang

De periodisering en goede conservering van de vindplaatsen maakt De Vergulde Hand-West voor archeologen een zeer interessant onderzoeksgebied. Zij hadden tal van prangende onderzoeksvragen. Bovendien hadden zij nog niet eerder de gelegenheid gehad om onderzoek op een vergelijkbare grote schaal in de Aalkeet-Binnen- en -Buitenpolders uit te voeren. Deze uitstekende vooruitzichten waren voor de toenmalige Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB), tegenwoordig de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed (RCE), aanleiding om de archeologische betekenis van De Vergulde Hand-West voorafgaande aan het onderzoek het predicaat ‘van nationaal belang’ toe te kennen.   

Onderzoeksvragen

Wat zijn de belangrijkste onderzoeksvragen? De archeologen waren uitermate geïnteresseerd in de relatie tussen de mens en het landschap in dit gebied en vroegen zich af:

  • hoe het landschap er heeft uitgezien, op gezette tijden in de bewoningsgeschiedenis;
  • hoe het cultuurlandschap is ingericht;
  • op welke wijze het landschap is gebruikt.

In dit licht bestudeerden de archeologen ook de boerenleefwijze van toen, waarbij zij zich richtten op:

  • de kenmerken van de boerderijen;
  • de inrichting van het erf;
  • de ligging van de akkers en weidegebieden.

De opgravingen op De Vergulde Hand-West uit de lucht bezien. In vondstzones 1, 7, 8, 9 en 10 wordt al gegraven.(Foto: Roel Dijkgraaf)

Mens en milieu

De omvang van het te onderzoeken gebied en de diversiteit van de daarin aangetroffen vindplaatsen maakte ook onderzoek naar continuïteit van bewoning en menselijke aanwezigheid mogelijk. Tot 2005 hadden de wetenschappers nog weinig onderzoek kunnen doen naar eventuele menselijke aanwezigheid in perioden zonder of met slechts weinig archeologische sporen. Tot slot was het vanwege de gunstige conserveringsomstandigheden mogelijk om het deltalandschap en de milieus die daarin voorkomen in relatie tot de aangetroffen menselijke sporen, uitgebreid te onderzoeken.

Het onderzoek

In de zomer van 2005 startte het Vlaardings Archeologisch Kantoor met het onderzoek op De Vergulde Hand-West. Naast opgravingen zijn tal van andere methoden toegepast om de onderzoeksvragen te beantwoorden. De belangrijkste hiervan zijn:

Dit specialistische onderzoek was nodig om de vragen over het landschap te kunnen beantwoorden. In 2011 is de opgraving en het specialistische onderzoek gepubliceerd in jubileumnummer 200 van de Rapportage Archeologische Monumentenzorg (RAM), een uitgave van het RCE. Dit 7,5 kilo zware boekwerk is tot nu toe de dikste in die reeks.

De opgraving is gepubliceerd in dit 7,5 kilo zware boekwerk.

Wat heeft het onderzoek opgeleverd?

De winst van het onderzoek op De Vergulde Hand-West is dat het inzicht heeft gegeven in de keuzes die bewoners maakten om het gebied te benutten. Dat de milieucondities van het landschap daarin een belangrijke rol speelden is ontegenzeggelijk waar, maar het is ook duidelijk dat de bewoners zelf actief het cultuurlandschap vormgaven. Nieuw is de verwerping van de traditionele opvatting over akkerbouw in die tijd, die niet beperkt lijkt te zijn tot de directe omgeving van de nederzetting, maar dat waarschijnlijk ook in gebieden heeft plaatsgehad, die verder van de nederzetting hebben gelegen. Met deze landschappelijke benadering van archeologische vraagstellingen hebben de Vlaardingse archeologen een precedent geschapen voor komende onderzoeken in het deltagebied.

Bron

Eijskoot, Brinkkemper & De Ridder (red.), 2011: RAM-rapport 200 Vlaardingen - De Vergulde Hand West, Amersfoort.

Reacties