Direct naar navigatie

Wonen in Vlaardingen

Door: Stadsarchief Vlaardingen, Periode: 8000 v. Chr. - heden, Thema's: Dagelijks leven

Vlaardingen kent een lange woongeschiedenis. Bijna 6000 jaar geleden woonden er hier al mensen op een hoge rivierduin. De eerste graven van Holland hadden hier hun hof. Het buitenhuis van de 'man in het geel' stond hier. En ook nu betrekken vele nieuwe en oude Vlaardingers de pas gebouwde wijken. Het woningaanbod is dan ook groot in Vlaardingen. Ja, het is goed wonen in Vlaardingen!

De donkbewoners

In een delta wemelt het van de vissen, wilde dieren en vogels: een paradijs voor jager-verzamelaars. Geen wonder dat zij hier 6000 jaar geleden dan ook een hoge rivierduin betrekken. De duin geeft hen uitzicht over het uitgestrekte landschap. Tegenwoordig ligt de top van die duin onder de Piet Heinplaats. Vanaf deze locatie konden zij de omgeving perfect exploiteren. Vlaardingen is een woon/werklocatie vanaf het vroegste begin!

Op de oeverwal langs de kreek: de ideale woonlocatie voor de mensen van de Vlaardingen-cultuur.

Wonen langs de kreek

Duizend jaar later wonen de mensen van de Vlaardingen-cultuur op de oeverwallen langs de kreken waar nu de Westwijk ligt. Een ideale woonlocatie, want jagen en vissen is nog steeds heel belangrijk voor deze mensen. Grote vissen als de steur vangen zij op nog geen  tien meter van hun huis. En bovendien kunnen deze vroege boeren in hun achtertuin op de oeverwallen hun akkers aanleggen. En hun vee weiden zij op het veen.

Het is altijd al goed wonen in Vlaardingen. De mensen in de ijzertijd zijn honkvast. Ze bouwen hun nieuwe huis nog geen 100 m verderop.

Woonstalhuizen

Ruim tweeduizend jaar later is Vlaardingen het dichtstbevolkte gebied van Nederland. Op de vele hoogveenbulten bouwen boeren woonstalhuizen waarin zij met hun grote gezinnen wonen. Het zijn grote boerderijen van 15 tot 20 meter. Net als tegenwoordig zijn de huiseigenaren druk doende met hun woning. Vaak verbouwen ze het interieur, en dikwijls bouwen ze een flink stuk aan. Of ze besluiten elders een nieuw huis te bouwen. Honkvast als deze mensen zijn, is dat vaak nog geen 100 meter verderop. In de ijzertijd was Vlaardingen zeker the place to be.

Romeinse villa

Dan marcheren de Romeinen binnen. Ook Vlaardingen doen zij aan, getuige de vele sierraden en een schoenzool van een legionair. Door de vondst van een dakpan mogen we speculeren over een Romeinse villa in Vlaardingen. Als deze gebouwd was naar Romeins voorbeeld, moet het een luxueus optrekje zijn geweest, want de Romeinen gingen prat op comfort en weelde.

Hof van de graaf

In de middeleeuwen ontstaat op de oeverwal van de Vlaarding een langgerekte nederzetting. De inwoners bouwen hun huizen aan weerszijden van de wal en zo ontstaat in het midden een straat: de Hoogstraat. Later richten de graven van Holland even verderop hun hof in. Dit grote erf bevindt zich nu onder de huidige Markgraaflaan. Naast een groot woonhuis zullen er op het terrein ook veel grote schuren hebben gestaan om de gewassen van de omringende landerijen in op te slaan. De graven maken in verschillende steden in Holland gebruik van soortgelijke residenties. Vanuit deze hoven besturen zij hun graafschap. Om hun gezag goed te laten gelden, trekken ze met hun hofhouding langs de steden.

Van boerenwoning tot kasteel

De graven geven horigen en vrije lieden een stuk van het moerasland om te ontginnen. De ontginningsboerderijen worden ‘maisons’ genoemd. De boerderijen worden later betrokken door edelen, die de eenvoudige woningen uitbouwen tot heuse kastelen van steen. Het credo my home is my castle, is in deze tijd geen loos begrip. Je deed er goed aan je woning te beschermen tegen geboefte en rivalen. Tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten zijn veel van deze kasteeltjes verwoest.

Het buitenhuis van Van Ruytenburch

Het buitenhuis van Wilhem van Ruytenburch gebouwd in de stijl van de Hollandse renaissance.

In 1627 verbouwt de ‘man in het geel op de Nachwacht’, Wilhem van Ruytenburch het buitenhuis dat hij van zijn vader had geërfd, tot een imposante villa in de stijl van de Hollandse renaissance. Dit domicilie van de heer van Vlaardingen en Vlaardinger-Ambacht was gelegen aan de oostzijde van de haven en het Buizengat. De prachtige siertuin werd al snel Het Hof genoemd. 

Reders- en arbeiderswoningen

De villa van reder IJzermans.

Vlaardingen groeit uit tot één van de belangrijkste vissershavens van Nederland. De rijke reders laten hun kapitale villa’s en herenhuizen ook aan de oostzijde van de haven bouwen. Maar ook de vele vissers, nettenboetsters en kuipers moeten worden gehuisvest. In de Buitenweide, tegenwoordig de Oostwijk, verrijzen hun kleine volkswoningen. Tijdens de industriële revolutie vestigen ook veel arbeiders zich in deze gezellige volksbuurt met kleine straatjes en gezellige hofjes. Om de stroom arbeiders eind 19e eeuw en begin 20e eeuw woonruimte te verschaffen, worden ook in de Vettenoordse Polder arbeiderswoningen aangelegd. Tussen centrum en station legt men straten aan met boven- en benedenwoningen. 

Wonen in Vlaardinger-Ambacht

De stijlvolle jaren '30-woningen in tuindorp Vlaardinger-Ambacht zijn ook nu nog zeer in trek.

In het landelijke Vlaardinger-Ambacht zit men niet stil als in de eerste helft van de vorige eeuw de industrie in de Botlek aantrekt. Tussen 1925 en 1940 verrijst daar een prachtige woonwijk aan weerszijden van de Kethelweg. De wijk is opgezet als een tuindorp. Het zijn voor die tijd riante woningtypes. Naast rijtjeshuizen worden ook twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande panden gebouwd. Kenmerkend zijn de grote tuinen rond de hoekwoningen en de veelal diepe tuinen achter de tussenwoningen. Veel huizen hebben bovendien een voortuin. Deze karakteristieke jaren-dertigwoningen in deze tuinwijk zijn ook nu nog zeer in trek.

Wederopbouwwijken

De wederopbouwwijken kenmerken zich door standaardisatie van de woningen en de ruimte voor groen en openbare voorzieningen.

Na de Tweede Wereldoorlog verandert Vlaardingen definitief van karakter, de visserij maakt plaats voor de industrie. De werkgelegenheid in het Rijnmondgebied is groot. En Vlaardingen legt grote woonwijken aan in de VOP-buurt, Indische buurt, Westwijk en de Babberspolder. In de ontwerpen van deze wijken breken architecten volledig met de oude tradities. Zij ontwerpen wijken die zich laten kenmerken door hun gelijkvormigheid en standaardisatie. De portiekwoningen en flats met appartementen en maisonnettes kunnen daardoor met een industriële aanpak en in hoog tempo worden gerealiseerd. Ondanks het veelvuldig gebruik van beton, hebben de stedenbouwkundigen al veel oog voor openbare voorzieningen en groen.

Kwaliteit van wonen

Vanaf begin jaren ’60 verrijst in het polderland de nieuwbouwwijk Holy. Het woonaccent verschuift dankzij de welvaart van klein en knus, naar ruim en riant. Het wooncomfort is dan ook het uitgangspunt van de ontwerpers. En ook in deze wijken laten architecten unieke tijdscapsules na in wijkinrichting en vormgeving van de woningen. Moderne woningtypen als de patiowoningen, huizen met split level, doorzonwoningen en bungalows doen naast imposante galerijflats hun intrede.

Vlaardingen, wonen tussen het groen.

Actieplan Wonen

De laatste jaren is Vlaardingen geëvolueerd tot een echte woonstad. Om de woonkwaliteit te blijven garanderen voorziet het Actieplan Wonen in de hernieuwing van de wederopbouwwijken. In deze verouderde wijken maken de kleine naoorlogse appartementen plaats voor ruime eengezinswoningen. Het groene karakter van de wijken blijft gehandhaafd. Want wonen tussen het groen, maakt een mens gelukkig. Ook in het centrum vinden nieuwbouwprojecten plaats. Stedenbouwkundigen sluiten zoveel mogelijk aan bij de historische structuur. De woningen rond het Buizengat zijn hier een mooi voorbeeld van. En zelfs een relatief nieuwe wijk als de Holy heeft zijn historische ankers. Zo ligt er naast de nieuwe jaren '30-wijk Park Hoog Lede een spannend speelkasteel, een verwijzing naar het vroegere Kasteel Holy.

Goed wonen in Vlaardingen

Het huidige woonaanbod in Vlaardingen strekt zich uit van monumentale panden, stijlvolle jaren ’30-huizen, knusse arbeiderswoningen, gezellige wederopbouwappartementen tot moderne eengezinswoningen en riante penthouses. Veel van deze woningen hebben een directe relatie met de geschiedenis van de stad zoals bijvoorbeeld De Engelsche Boomgaert en het nieuwbouwproject De Buitenplaats Van Ruytenburch, dat aan stadspark Het Hof grenst.  Dit alles maakt Vlaardingen tot wat het nu is: een stad waar het goed wonen is.

Reacties