Direct naar navigatie

Arm of Rijk: wonen

Door: Vlaardings Archeologisch Kantoor, Thema's: Rijk en Arm

Wat voor daken liggen er op de villa’s in Wassenaar? Een rieten dak lijkt tegenwoordig wel het summum van rijkdom te zijn. Ongelooflijk duur om te bouwen en te onderhouden! Maar zou een Romeinse soldaat ook denken zoals wij?

Reconstructietekening Inheems-Romeinse boerderij. Illustratie: Ulco Glimmerveen.In ieder geval hadden tot en met de middeleeuwen bijna alle woningen een dak van riet. Iets anders was er nauwelijks en riet was in onze waterrijke omgeving in overvloed aanwezig. Een eerste verandering zien we als de Romeinen ons komen bezoeken. Zij kenden de techniek om bakstenen en dakpannen te bakken. Hiermee konden huizen worden gebouwd die veel steviger en duurzamer waren dan de gebouwen van hout, leem en riet die hier toen stonden.

Misschien hebben ook in Vlaardingen wel één of meer stenen huizen in de Romeinse tijd gestaan. Hoewel we zo’n huis hier nog niet hebben teruggevonden, komen de archeologen wel resten van dakpannen uit deze tijd tegen.

Niet iedereen kon deze pannen kopen. Je moest ‘vriendjes’ zijn met de Romeinen en dat was je alleen als je tot de elite van je dorp behoorde. Dus wat zou die Romeinse soldaat over onze huizen denken als hij naar de daken kijkt? Hij zou waarschijnlijk de buitenwijk verkiezen boven Wassenaar.

Fragmentje tufsteen van de oude 12e-eeuwse kerk op de Markt. Foto: C. Van Loon.Met het vertrek van de Romeinen verdwenen ook hun gebouwen. Pas op het einde van de twaalfde eeuw begon men in Nederland weer baksteen te gebruiken. Al eerder werden belangrijke gebouwen in natuursteen opgetrokken. Voorbeeld hiervan is onze Grote Kerk in het centrum, waarvan de natuurstenen voorgangers nog onder de vloer liggen. De kerk vertegenwoordigde in de middeleeuwen grote rijkdom. Misschien dat ook de burcht of woning van de Hollandse graven, die ze gebruikten als ze zich in Vlaardingen ophielden, van natuursteen was. Zo’n huis is echter (nog) niet teruggevonden.

Het mottekasteel Holy met boerderij, vindplaats Willem de Zwijgerlaan. Foto: E. Groen.Toen de graven zich in de dertiende eeuw uit Vlaardingen terugtrokken, verdeelden ze hun landbezit onder hun vertrouwelingen. Deze groep mensen wilde zich uiteraard onderscheiden van de rest van de Vlaardingers. Dit gebeurde door de bouw van bakstenen torens waaromheen een gracht werd gegraven. Letterlijk en figuurlijk torenden de nieuwe rijken boven de omgeving uit, zoals de maquette van Holy toont.

Kloostermop gevonden op het kasteelterrein d'Engelsche Boomgaert. Foto: J. van den Berg.Archeologen hebben de grote bakstenen, en dakpannen van deze stenen gebouwen gevonden bij de Willem de Zwijgerlaan (Holy), de Prinses Beatrixlaan (Joffer Aechtenwoning), de Burgemeester Heusdenslaan (Steenhuizen), d’Engelsche Boomgaert en de Brederostraat.

Daktegel uit gracht van kasteelterrein op d'Engelsche Boomgaert. Foto: J. van den Berg.Mogelijk liggen ze ook op Hoogstad (boerderij), Clattenburg (het landje van Chardon) en …. wie weet wat we in de toekomst nog zullen vinden? Misschien woon jij wel op een plek waar ooit een kasteel stond!

Reacties